ZE MAAKT ER ZELF GRAPJES OVER, DUS HET GAAT WEL GOED

Wanneer je eigen grap je in de weg zit


Hoe gaan we in Nederland nou echt om met de overgang? Hallmark deed onderzoek en sloeg samen met GRAPES de handen ineen om de overgang weer een stukje meer bespreekbaar te maken. Meer dan 2200 vrouwen deden mee, en wat blijkt? 44% van de vrouwen gebruikt humor om erdoorheen te komen. Maar bijna een kwart voelt zich daarna minder serieus genomen. Als een vrouw lacht om haar eigen situatie, zijn we snel gerustgesteld. Ze maakt er grapjes over, dus het zal wel meevallen. Gelukkig, die olifant is de kamer uit. En dat is een heel logische conclusie. Alleen klopt hij niet altijd.


Humor als strategie

Humor is voor veel vrouwen in de overgang een prachtige strategie om door zware periodes heen te komen. Het lucht op, maakt gesprekken makkelijker en houdt de sfeer goed. Wie wil er nou iedere dag uitleggen hoe het zit? Een luchtige opmerking is makkelijker dan een heel verhaal. En vaak ook effectiever; het houdt de deur open zonder dat je meteen alles hoeft te delen. Niets mis mee dus. Maar die lach wordt door de omgeving nogal eens verkeerd gelezen. Bijvoorbeeld als teken dat het allemaal wel meevalt, terwijl het eigenlijk een manier was om iets bespreekbaar te maken zonder meteen kwetsbaar te hoeven zijn.

‘44% gebruikt humor als copingstrategie en 23% voelt zich daarna toch minder serieus genomen.’

Ze deelt iets met een glimlach en merkt achteraf dat de boodschap niet is aangekomen. Dat de grap het gevoel volledig teniet heeft gedaan.


De lieve vrede of een ongemakkelijk gesprek?

Humor is één manier waarop vrouwen omgaan met wat ze voelen zonder het direct uit te spreken. Er zijn meer strategieën die eromheen draaien: 27% van de vrouwen maakt haar gevoelens bewust kleiner dan ze zijn. Waarom? Niet omdat het meevalt. Maar omdat het makkelijker is zo. Veiliger. En vooral: minder gedoe. De lieve vrede is veel prettiger dan een ongemakkelijk gesprek. Daarnaast praten vrouwen veel makkelijker over de lichamelijke kant van de overgang dan over wat het emotioneel met ze doet. De opvliegers, de slaapproblemen, de vermoeidheid; dat benoemen ze wel. Maar wat het innerlijk betekent, hoe het voelt om jezelf soms niet meer te herkennen, hoe eenzaam het kan zijn; dat blijft nog vaak onuitgesproken. Alsof de fysieke klachten legitiem zijn, maar de emotionele kant too much. Waar zou dat vandaan komen?


Kiezen op elkaar en door

Dat kan zomaar een erfenis zijn. Bijna 60% van de vrouwen groeide op met moeders en oma's die zwegen over de overgang. Kiezen op elkaar en door. Dat gevoel zit blijkbaar diep verankerd in onze manier van doen. Humor kun je in dat licht de moderne versie van zwijgen noemen; je zegt wel iets, maar niet wat je echt bedoelt.

De directe omgeving heeft het er trouwens ook niet makkelijk mee. 41% van de naasten weet niet of humor welkom is als het over de overgang gaat. Meelachen voelt soms ongepast, maar serieus reageren op een grap voelt overdreven. Dus doen ze wat veilig voelt: een beetje lachen, knikken, en doen alsof er niets aan de hand is. Goedbedoeld. Maar niet altijd raak.


Een opvallende mismatch 

En we hebben nog een opvallende mismatch: 86% van de mensen uit de directe omgeving denkt goed te helpen door een luisterend oor te bieden. En luisteren is zeker fijn, maar staat wel op plek vier van wat vrouwen zeggen écht nodig te hebben. Wat willen ze dan wel? Erkenning dat dit een echte, pittige levensfase is; dat zegt 73%. Begrip voor alle emoties noemt 58% en ruimte voor zichzelf scoort 44%. En dan pas dat luisterende oor.

Het verschil tussen luisteren en erkennen lijkt klein, maar is groot. Luisteren is zeker waardevol, je neemt de tijd voor iemand. Maar erkennen betekent dat je begrip toont, en dat gaat net een stapje verder. Juist dat laatste is wat veel vrouwen missen, en wat humor onbedoeld in de weg zit. Als jij lacht, en ik lach mee, hoef ik niet te zeggen: ik zie hoe zwaar dit is. De grap heeft het werk gedaan. Alleen geeft het niet wat zij nodig heeft.


Het taboe dat er nog half is

Ondertussen worstelt Nederland nog steeds met hoe open we over de overgang kunnen zijn. 28% van de vrouwen noemt het ronduit een taboe. 52% zegt dat er duidelijk terughoudendheid omheen hangt. En hoewel 84% inmiddels wel over de overgang praat, doet 39% dat alleen in kleine kring; met mensen van wie ze zeker weten dat het veilig is.

Dat is vooruitgang ten opzichte van de generatie voor ons. Maar de drempel is er nog. En zolang die er is, blijft humor een handige uitweg. Een manier om het onderwerp aan te snijden zonder echt het risico te nemen niet serieus genomen te worden; terwijl dat risico, ironisch genoeg, juist groter wordt door de grap zelf. Een vrouw die lacht om haar situatie, geeft de omgeving onbedoeld het signaal dat het wel losloopt. En zo blijft de echte ervaring net buiten beeld.


Wat wél werkt

Je kan wel om haar grap lachen. Maar vraag ook door. Niet op de therapeutenstoel of met een heel ernstig gezicht, maar gewoon oprecht. ‘Heel grappig, maar hoe gaat het nou echt?’ is niet awkward, maar een kleine vraag met grote impact. Zeker als je bedenkt dat 74% van de vrouwen zich weleens onbegrepen voelt. Die vraag laat zien dat je de lach hebt gehoord én aandacht besteedt aan wat eronder zit.

En voor vrouwen zelf: de omgeving staat veel meer open dan je misschien denkt. 61% van de mensen die niet zelf de overgang meemaken, vindt het de normaalste zaak van de wereld als je er open over bent. Ze wachten alleen op het sein dat het mag. Je hoeft het niet in te pakken om het bespreekbaar te maken. Soms is gewoon zeggen hoe het is al genoeg. De generatie voor ons zweeg. Jij hoeft dat niet meer. Let’s move on.