En wat heeft de overgang daarmee te maken?
Iedere maand je huis anders inrichten, een compleet nieuwe garderobe samenstellen en om de haverklap een nieuwe hobby starten. Of al jaren hetzelfde kapsel, steeds dezelfde spijkerbroek opnieuw kopen want ‘hij zit zo lekker’ en nooit afwijken van je dagroutine. De een verandert vaker van baan dan de ander van schoenen. Sommige mensen bloeien volledig op van een verhuizing of nieuwe levensfase, anderen lopen juist vast. Dat verschil zit voor een groot deel in persoonlijkheid. Maar er is één verandering die niemand kan ontwijken, uitstellen of afzeggen: de overgang. Voorspelt het al dan niet hunkeren naar verandering hoe je met de overgang omgaat?
Tot welke categorie behoor jij? Sommigen roepen 'eindelijk, tijd voor iets nieuws' zodra er iets verandert en leven helemaal op. Anderen denken vooral 'moet dat nou' en worden er compleet ongemakkelijk van. Dat laatste is goed te verklaren: ons brein houdt van routine, want dat kost gewoon de minste energie. Verandering vraagt om nieuwe paden aan te leggen, en dat voelt voor het brein al snel als bedreiging. Maar waar zit het 'm dan in dat de eerste groep daar juist van opveert?
De een gaat vliegen, de ander kruipt onder de dekens
Psychologen kijken hiervoor vaak naar de Big Five: vijf persoonlijkheidstrekken die voor een groot deel bepalen hoe je met verandering en tegenslag omgaat. Dit zijn ze:
-
Openheid voor ervaringen: in hoeverre je nieuwsgierig, fantasierijk en op zoek bent naar nieuwe ideeën. Deze eigenschap hangt het sterkst samen met veerkracht: wie open staat voor nieuwe dingen, vindt makkelijker een weg als de oude niet meer werkt.
-
Consciëntieusheid: in hoeverre je georganiseerd, doelgericht en gedisciplineerd bent. Dat helpt om een verandering planmatig aan te pakken, wat onzekerheid draaglijker maakt.
-
Extraversie: in hoeverre je energiek, sociaal en op zoek bent naar prikkels van buitenaf. Extraverte mensen zoeken sneller steun en actie op, waardoor ze makkelijker in beweging blijven.
-
Vriendelijkheid: in hoeverre je aardig, meelevend en op harmonie gericht bent. Scoor je hier hoog op, dan haal je bij verandering je kracht vooral uit je omgeving: een goed gesprek, een schouderklopje, samen sparren.
-
Neuroticisme: in hoeverre je gevoelig bent voor angst, onzekerheid, piekeren en stress. Van alle eigenschappen werkt deze het sterkst tégen je veerkracht in.
Vergelijk je deze vijf eigenschappen met het vermogen om met verandering om te gaan, dan springen er twee uit: openheid en neuroticisme. Scoor je hoog op openheid en laag op neuroticisme, dan geeft verandering je energie. Is het andersom, dan loop je er sneller op vast.
Groeimindset
Ook je mindset speelt mee. Mensen met een groeimindset - het idee dat vaardigheden te ontwikkelen zijn - zien een verandering eerder als uitdaging dan als bedreiging. Mensen met een vaste mindset denken juist dat talent en eigenschappen min of meer vaststaan, waardoor verandering al snel voelt als een bedreiging van wie ze zijn. En soms zit het dieper: sommigen dragen overtuigingen met zich mee die al in de jeugd zijn ontstaan, en die maken dat loslaten van het oude simpelweg te bedreigend voelt. Niet omdat ze koppig zijn, maar omdat het brein het oude vertrouwde koste wat kost wil vasthouden. De overtuiging is dat vasthouden veiligheid biedt en loslaten onveilig is.
De overgang: de grootste verplichte verandering die er is
De overgang is een verandering die niemand kiest en niemand kan overslaan. En het brein speelt daarbij, zoals bij elke verandering, een hoofdrol en deze keer wel heel letterlijk. We weten inmiddels dat de overgang niet alleen hormonaal is, maar ook neurologisch. MRI-onderzoek laat zien dat de hersenstructuur tijdens de overgang echt verandert: grijze stof neemt tijdelijk af in gebieden die belangrijk zijn voor geheugen, concentratie én emotieregulatie. Dat verklaart de gevreesde brain fog, én waarom je jezelf soms even niet herkent. Neurowetenschapper Lisa Mosconi beschrijft dit uitgebreid en leesbaar in haar boek The Menopause Brain. Het goede nieuws? Die veranderingen herstellen vaak grotendeels weer na de overgang. Wat vraagt de overgang dan van je? Precies hetzelfde als elke andere ingrijpende verandering: loslaten van het oude, en vertrouwen op wat ervoor terugkomt.
Het is dus niet zo dat de een 'nu eenmaal beter tegen verandering kan' dan de ander. Persoonlijkheid, mindset en levensfase spelen allemaal mee, en die zijn nooit helemaal vastgelegd.
Goed en beter nieuws
Het is dus niet zo dat de een 'nu eenmaal beter tegen verandering kan' dan de ander. Persoonlijkheid, mindset en levensfase spelen allemaal mee, en die zijn nooit helemaal vastgelegd. Ook de dingen die je meemaakt in je leven, de omgeving waarin je opgroeit en wat je meekrijgt van je ouders, andere familieleden en vrienden; het speelt allemaal een rol in het vormen van je overtuigingen. Als je dat inziet en bereid bent er wat werk in te stoppen, kan de overgang een prachtige kans zijn. Een verandering die je overkomt, die geen keuze is, en toch een van de grootste kansen op herbronning kan zijn die een mens meemaakt.
Therapie en de overgang
Dat besef is ook een reden waarom therapie rond de overgang zo waardevol kan zijn. Of je nou naar een psycholoog, psychiater, coach, energetisch therapeut of ademcoach gaat; het steunt je in het proces waar bijna iedere vrouw doorheen moet. Voor dat proces heb je een groeimindset nodig, en het is belangrijk dat je de kunst van het loslaten leert masteren. Dat is niet voor iedereen vanzelfsprekend, maar wel voor iedereen helend.
