HOE HEET DAT? JE WEET WEL

Alles over brain fog in de (peri)menopauze; en een oorzaak waar niemand het over heeft

Je doet de koelkast open, en weer dicht. Geen idee wat je daar te zoeken had. Je begint een verhaal om een (écht goed) punt te maken en weet halverwege niet meer waar je heen wilde. En na drie keer dezelfde alinea te hebben gelezen, dringt het nog steeds niet door. Zit je in de (peri)menopauze? Dan herken je dit vast wel. Brain fog, noemen ze dat.

De meeste vrouwen denken: dit zijn weer die hormonen. En dat klopt, deels. Maar er is nog iets anders wat een rol speelt. Onderzoek onder meer dan 900 vrouwen in de perimenopauze laat zien dat eenzaamheid en sociale isolatie zelfstandig samenhangen met cognitieve klachten. Los van de hormonen. Je sociale leven beïnvloedt dus hoe helder je hoofd is. Hoe zit dat precies?


Eenzaamheid is niet hetzelfde als alleen zijn

Dat onderscheid is belangrijk om te maken. Eenzaamheid heeft te maken met je niet gezien voelen, niet verbonden, ook al zijn er mensen om je heen. Sociale isolatie is wat algemener en concreter: een kleine sociale kring, weinig echte contactmomenten, weinig deelname aan het leven buiten je eigen vier muren.

Vrouwen die zich eenzaam voelden, of die weinig sociale contacten hadden, hadden meer last van vergeetachtigheid, concentratieproblemen en mentale traagheid; ook als je de hormonen buiten beschouwing laat. Dat kun je gerust een openbaring noemen.


Waarom juist nu

De (peri)menopauze is een levensfase waarin er van alles tegelijk verandert. Kinderen die het huis uit gaan. Ouders die zorg vragen. Relaties die verschuiven. Werk dat anders aanvoelt. Vriendschappen die slijten, niet door ruzie, maar gewoon door drukte en afstand. Al die veranderingen kunnen je sociale wereld stiller maken, soms zonder dat je het bewust doorhebt. Misschien vind je de rust eigenlijk wel fijn. In diezelfde periode verandert je brein ook nog eens hormonaal. Het is een dubbele belasting, waarbij het één het ander dus versterkt.

Eenzaamheid is voor je brein geen emotioneel ongemak. Het is een biologische stressfactor. Het verhoogt cortisol, verstoort je slaap, onderdrukt je immuunsysteem en beïnvloedt de doorbloeding van je hersenen. Als je brein toch al worstelt met dalend oestrogeen, komt eenzaamheid er als een extra tegenvaller bovenop.


Het mes snijdt aan twee kanten

Wat het ingewikkeld maakt: brain fog zelf maakt je ook minder sociaal. Als je je hoofd niet bij een gesprek kunt houden, als je woorden verliest midden in een zin, als je je na een etentje uitgeput voelt terwijl de anderen nog uren kunnen doorkletsen… dan blijf je uiteindelijk vaker thuis. Je zegt vaker nee. Je trekt je terug, niet omdat je dat wil, maar omdat het makkelijker is. En zo ontstaat er een vicieuze cirkel. Minder contact leidt tot meer cognitieve klachten, die leiden tot minder contact. Het goede nieuws? Je kunt dit doorbreken.


Wat helpt?

Als je voelt dat dit betrekking heeft op jou, grijp dan in. Met kleine stapjes tegelijk. Het gaat niet om grootse gezelligheid. Het gaat om regelmaat en echte verbinding. Één vaste afspraak per week met iemand die je kent. Een wandeling met een vriendin, niet om iets te bespreken, maar gewoon om samen te zijn. Zoek iemand uit waarbij je je op je gemak voelt en niet heel erg je best hoeft te doen. Of zoek andere vrouwen op die hetzelfde doormaken en ga samen sporten, wandelen of iets anders doen. Als je iets doet, heb je ook verbinding zonder dat je de hele tijd hoeft te praten.


Lotgenoten

Het klinkt zo intens, lotgenoten. Maar het is zeker niet onbelangrijk. Erkenning is iets anders dan gezelschap. Als je praat met vrouwen die zelf weten hoe brain fog voelt, hoe vermoeiend die onzichtbare klachten zijn, hoe raar het is om jezelf niet te herkennen; dan is er iets wat ontspant. Dat ontspannen heeft een direct effect op je stressniveau, en daarmee op je brein. Daarom zijn we met GRAPES ook een online community gestart; (h)erkenning, steun, kennisdeling, en dat alles met een flinke dosis humor. Omdat in je eentje ploeteren met overgangsklachten niet hoeft. En het is dus nu dus ook wetenschappelijk bewezen: eenzaamheid maakt overgangsklachten erger. 


Hoe gaat het?

Je kent het automatische antwoord wel op de vraag hoe het gaat: ‘Goed, en met jou?’ Voor je er erg in hebt schuif je ‘m door. Omdat je niet weet waar je moet beginnen, je klachtenlijst kan op sommige dagen echt heel lang zijn… Maar durf ook eens gewoon te zeggen hoe het gaat. Niet de hele lijst opnoemen, en ook niet bij iedereen. Maar schuif ‘m niet zomaar door. Geef gewoon antwoord. Het idee dat je het allemaal netjes bij jezelf moet houden, dat je gewoon doorgaat en niet zeurt, dat kost energie die je brein nu goed kan gebruiken voor iets anders.


Het gaat niet alleen om hormonen

De menopauze wordt nog te vaak gereduceerd tot alleen een hormonaal vraagstuk. En absoluut, hormonen beslissen een hoop. Maar dit onderzoek laat zien dat hormonen niet het hele verhaal zijn. Je brein heeft ook mensen nodig; echte gesprekken, herkenning, het gevoel dat je ertoe doet.