JE WEET DAT HET KOMT. MAAR WANNEER?

Oké. Even pas op de plaats. Waar zijn we nu? De overgang is behoorlijk hot topic aan het worden. Het gesprek over vrouw-zijn, hormonen, de overgang, ouder worden en alles wat daarmee te maken heeft, is eindelijk opengebroken. Bij GRAPES bouwen we alweer meer dan 2 jaar aan een hechte, betrouwbare community waar vrouwen terechtkunnen met vragen over de overgang: slapeloze nachten, hormoonschommelingen en HST, gewrichtsklachten, brainfog, libido, seks, werk en alles wat er verder kan gebeuren als je hormoonhuishouding besluit de boel flink in de war te schoppen. We weten inmiddels veel meer dan toen we begonnen.

En toch is er één opvallend simpele vraag waarop nog altijd geen simpel antwoord bestaat: wanneer begint de overgang bij jou?


Geen gemiddelde

En dan hebben we het niet over een gemiddelde. Niet over vrouwen in Nederland in het algemeen of wereldwijd. Niet over je moeder of je zus. Nee, we hebben het over jou. Want je weet dat het ooit komt, maar wanneer? Bij de meeste vrouwen gaat het heel geleidelijk. Het besluipt je. Je slaappatroon verandert, je hebt hier en daar pijntjes of je merkt dat je lichaam anders reageert dan je gewend bent. Maar wanneer kun je nou precies zeggen: hier begint mijn overgang? Vaak vallen die puzzelstukjes pas achteraf op hun plek.

Als je weet hoe lang de gemiddelde Nederlandse vrouw is, weet je nog steeds niet hoe lang jij bent. Met de overgang werkt het ongeveer hetzelfde.

En dat is best een beetje gek. Want over grote groepen vrouwen weten we inmiddels ontzettend veel. Onderzoekers kunnen zien rond welke leeftijd de menopauze meestal plaatsvindt en ontdekken steeds meer over waarom dat bij de ene vrouw eerder gebeurt dan bij de andere. Maar zodra je al die kennis terugbrengt tot één vrouw en één vraag, wordt het een stuk ingewikkelder. Een gemiddelde vertelt tenslotte vooral iets over een groep.


Mijn moeder was 52, helpt dat?

Misschien weet je hoe oud je moeder was toen ze in de overgang kwam. En daar heb je inderdaad iets aan. Onderzoekers die de menopauzeleeftijd van moeders en hun dochters met elkaar vergeleken, zagen een duidelijke overeenkomst: wanneer een moeder relatief vroeg of laat in de overgang kwam, was de kans groter dat dit bij haar dochter ook zo was. Maar je moeder is geen blauwdruk voor jou. Erfelijkheid speelt mee, maar bepaalt niet alleen wanneer jouw overgang begint. Haar leeftijd geeft dus een aanwijzing, geen voorspelling.

Bovendien moet je natuurlijk dan ook nog weten wanneer je moeder in de overgang kwam. Vraag eens: “Mam, wanneer was jij eigenlijk voor het laatst ongesteld?” en de kans bestaat dat je iets terugkrijgt als: ‘Poeh. Toen we nog in dat andere huis woonden, volgens mij? Maar pin me er niet op vast.’ Daar heb je iets aan…


Kunnen we het niet gewoon meten?

Nog niet zo precies als we misschien zouden willen. Er zijn hormonen, zoals AMH, die iets kunnen zeggen over hoe dichtbij de menopauze waarschijnlijk is. AMH, het anti-Müller-hormoon, zegt iets over de voorraad follikels in de eierstokken. Naarmate die voorraad afneemt, daalt meestal ook de hoeveelheid AMH in het bloed. Onderzoekers zien dat vrouwen met een lager AMH gemiddeld eerder in de menopauze komen.

Maar daar duikt hetzelfde probleem weer op: gemiddeld.

Een AMH-test kan helpen inschatten of de menopauze waarschijnlijk eerder of later komt, maar kan voor één vrouw niet betrouwbaar voorspellen wanneer haar laatste menstruatie zal zijn. Zeker als je nog jong bent, kan de marge behoorlijk groot zijn. En daarmee zijn we eigenlijk weer terug bij het begin. Op grote schaal zijn er duidelijke patronen te zien, maar die laten zich niet zomaar vertalen naar één vrouw. Wanneer jouw overgang begint, blijft dus lastig te voorspellen.


En als je ver van het gemiddelde af zit?

Want dat gebeurt. Sommige vrouwen komen veel eerder in de overgang dan ze hadden verwacht. En dan krijgt de vraag wanneer begint de overgang bij mij? ineens een heel andere lading. Als je jong bent, denk je bij een veranderende menstruatie, slecht slapen of opvliegers misschien helemaal niet aan de overgang. Die lijkt nog een ver-van-je-bedshow. 

Juist over vrouwen die veel eerder dan gemiddeld in de overgang komen, zijn deze zomer twee grote internationale onderzoeken verschenen. Daar besteden we in de komende GRAPES-nieuwsbrief aandacht aan. Hoe vaak gebeurt het eigenlijk? Waarom zien onderzoekers het bij sommige vrouwen vaker dan bij andere? En wat kan het betekenen voor je gezondheid als je overgang al jong begint?

Wanneer jouw overgang begint, kunnen we nog steeds niet voorspellen. Maar waarom hij bij sommige vrouwen veel eerder begint dan verwacht? Daarover valt inmiddels wél iets nieuws te vertellen.

Ben je nog niet geabonneerd (gratis!) op onze nieuwsbrief? Schrijf je dan hier in.